Yüzme Yolculuğu #1
Yaş Kategorileri Nedir? Bir Sporcu Hangi Yaşta Hangi Kategoride Yarışır?
Yüzmeye yeni başlayan ailelerin en çok sorduğu sorulardan biri şudur:
“Çocuğum hangi kategoride yarışacak?”
Yüzme yaş kategorileri ilk bakışta oldukça basit gibi görünür. Ancak işin içine “yaş alma”, yarış sezonu, federasyon reglâmanları ve farklı organizasyonlar girince konu düşündüğümüzden biraz daha karmaşık hâle gelir.
Biz de yıllar önce aynı soruları sorduk.
Hatta ilk yarışlarda tribünde otururken yanımızdaki velilere “Biz hangi gruptayız?” diye sorduğumuzu bugün hâlâ gülümseyerek hatırlıyoruz.
Şimdi yıllardır yarış programlarının, reglâmanların ve seçme kriterlerinin içinde olunca bazı şeyler bize çok doğal geliyor. Ama yüzmeye yeni başlayan bir aile için hiç de öyle değil.
Bu yüzden Yüzme Yolculuğu’nun ilk yazısına en başından başlayalım:
Yaş kategorisi nedir ve bir sporcu hangi kategoride yarışır?
Yaş kategorileri neden var?
11 yaşındaki bir sporcu ile 17 yaşındaki bir sporcunun fiziksel gelişiminin aynı olmadığını hepimiz biliyoruz.
Boy…
Kas gelişimi…
Dayanıklılık…
Kuvvet…
Koordinasyon…
Teknik olgunluk…
Bunların tamamı yaşla birlikte değişiyor.
Bu nedenle yüzmede sporcuların benzer yaş ve gelişim dönemlerindeki sporcularla yarışabilmeleri için farklı yaş kategorileri bulunuyor.
Amaç, mümkün olduğunca adil ve sağlıklı bir yarış ortamı oluşturmak.
Yaş kategorileri nasıl belirleniyor?
İşte en çok karıştırılan noktalardan biri burada başlıyor.
Yüzmede yaş grupları belirlenirken sporcunun yarış günü kaç yaşında olduğundan ziyade doğum yılı esas alınıyor.
Örneğin;
2 Ocak 2014 doğumlu bir sporcu ile 15 Aralık 2014 doğumlu bir sporcu aynı yaş grubunda değerlendiriliyor.
Aralarında neredeyse bir yıllık yaş farkı bulunmasına rağmen yarış sistemi açısından ikisi de 2014 doğumlu sporcu.
“Yaş alma” ne demek?
Yüzücü velilerinin zaman içinde çok sık duyduğu ifadelerden biri de “yaş almak.”
Örneğin Aralık 2014 doğumlu bir sporcu, yılın büyük bölümünde kronolojik olarak hâlâ 11 yaşında olabilir.
Ama o takvim yılı içerisinde 12 yaşına gireceği için yarış sisteminde 12 yaş grubu içerisinde değerlendirilir.
Bu nedenle özellikle yüzmeye yeni başlayan ailelerden zaman zaman şu cümleyi duyabilirsiniz:
“Ama benim çocuğum daha 11 yaşında…”
Aslında söyledikleri doğrudur. Çocuk henüz 12. doğum gününü kutlamamıştır.
Ancak yarış sistemi doğum gününe değil, doğum yılına göre ilerlediği için kategorisi buna göre belirlenir.
Ocak doğumlu ile Aralık doğumlu aynı mı?
Kâğıt üzerinde evet.
Fiziksel gelişim açısından ise özellikle küçük yaşlarda aralarında önemli bir fark olabilir.
Ocak ayında doğan bir sporcu ile aynı yılın Aralık ayında doğan bir sporcu arasında neredeyse 12 aylık bir yaş farkı bulunabilir. Çocukluk döneminde bu süre hiç de az değildir.
Boy, kuvvet, koordinasyon, fiziksel olgunluk ve dolayısıyla yarış performansı açısından bu fark zaman zaman hissedilebilir.
Biz bu konuyu aslında Umut sayesinde biraz daha yakından yaşadık.
Umut 17 Aralık doğumlu. Yani kendi doğum yılındaki sporcular arasında neredeyse yılın en küçüklerinden biri oldu. Özellikle küçük yaşlarda, yılın ilk aylarında doğmuş sporcularla aynı kategoride yarışırken aralarında ay olarak oldukça ciddi bir yaş farkı bulunuyordu.
Burada küçük bir aile notu da bırakalım: Yazılarımızda bundan sonra “Umut Aras” yerine sadece “Umut” diyeceğiz. Çünkü onun tercihi böyle. Biz de onun isteğine saygı duyuyoruz. 😊
Yıllar geçtikçe bunun yalnızca bizim dikkatimizi çeken bir durum olmadığını da öğrendik. Spor biliminde bunun bir adı var:
Göreceli Yaş Etkisi — Relative Age Effect (RAE).
Aynı takvim yılında doğmuş iki çocuk aynı yarış kategorisinde değerlendirilse de gelişimlerinin aynı aşamasında olmayabilir.
Bu nedenle özellikle küçük yaş yüzücülerini değerlendirirken yalnızca kronometreye bakmanın her zaman yeterli olmadığını düşünüyoruz.
Ocak ayında doğmuş bir çocukla Aralık ayında doğmuş bir çocuğu yarış sistemi içerisinde aynı yaşta kabul ediyoruz. Ancak özellikle küçük yaşlarda aralarındaki neredeyse bir yıllık yaş farkı; boy, kuvvet, koordinasyon ve fiziksel olgunluk gibi alanlarda kendini gösterebiliyor.
Belki de erken yaşlarda yapılan performans karşılaştırmalarında gözden kaçırılmaması gereken ayrıntılardan biri tam olarak bu.
Bu konu aslında başlı başına ayrı bir yazıyı hak ediyor. Yüzme Yolculuğu’nun ilerleyen bölümlerinde Göreceli Yaş Etkisi’ni daha ayrıntılı konuşacağız.
Türkiye’de yaş kategorileri
Gelelim ailelerin en çok merak ettiği bölüme.
Yaş kategorileri ve yarışma koşulları Türkiye Yüzme Federasyonu tarafından ilgili sezon için yayımlanan program ve reglâmanlarda belirleniyor.
Bu nedenle aşağıdaki grupların ilgili sezonlara ait olduğunu özellikle belirtelim. Yeni sezonda mutlaka federasyonun güncel program ve reglâmanlarının kontrol edilmesi gerekiyor.
2025–2026 Sezonu
2014–2015–2016 doğumlular — Küçükler
Bu gruptaki sporcular Ulusal Gelişim Ligi müsabakalarına katılıyor. Sporcular kendi doğum yıllarındaki yüzücülerle yarışıyor ve kendi yaşları içerisinde değerlendiriliyor.
2011–2012–2013 doğumlular — Yıldızlar
2008–2009–2010 doğumlular — Gençler
2013 ve daha önce doğanlar — Açık Yaş
2026–2027 Sezonu
2015–2016–2017 doğumlular — Küçükler
Bu gruptaki sporcular Ulusal Gelişim Ligi müsabakalarına katılıyor ve kendi doğum yılları içerisinde değerlendiriliyor.
2012–2013–2014 doğumlular — Yıldızlar
2009–2010–2011 doğumlular — Gençler
2014 ve daha önce doğanlar — Açık Yaş
“2014 doğumlular hem Yıldız hem Açık Yaş mı?”
Burada ilk kez yaş kategorilerine bakan birinin aklına haklı olarak şu soru gelebilir:
“2014 doğumlular Yıldızlar grubundaysa nasıl aynı zamanda Açık Yaş içerisinde olabiliyor?”
Çünkü bir sporcunun Yıldızlar veya Gençler yaş grubunda bulunması, Açık Yaş müsabakalarında yarışamayacağı anlamına gelmiyor.
Örneğin 2026–2027 sezonunda 2014 doğumlu bir sporcu Yıldızlar kategorisinde yer alırken, ilgili yarışmanın katılım koşullarını sağlaması hâlinde Açık Yaş müsabakalarında da yarışabilir.
Bu nedenle bir sporcunun hangi yaş grubunda bulunduğunu bilmek kadar, katılacağı yarışmanın reglâmanını okumak da önemli.
Peki neden bunları bilmek önemli?
Çünkü yaş kategorisi sadece sporcunun kiminle yarışacağını belirlemiyor.
İlerleyen yazılarda konuşacağımız;
baraj dereceleri,
vize yarışları,
Türkiye Şampiyonaları,
milli takım seçmeleri
ve farklı gelişim programları da yaş gruplarıyla doğrudan ilişkili.
Yani yüzme dünyasını anlamaya başlamak için ilk öğrenmemiz gereken konulardan biri yaş kategorileri.
Biz de bu yüzden Yüzme Yolculuğu’na buradan başlamak istedik.
Ve şimdi sırada yüzme dünyasında yolumuzu bulabilmek için öğrenmemiz gereken belki de en önemli şeylerden biri var:
Reglaman.
Reglaman nedir?
Nereden bulunur?
Nasıl okunur?
Birkaç sayfalık bir dokümanda bizim için önemli olan bilgiyi nasıl buluruz?
Bunları da Yüzme Yolculuğu #2’de konuşacağız.
Sevgiyle,
Kulvardaki Hayat
Not: Bu yazıda yer alan yaş grupları ve yarışma koşulları ilgili sezon için açıklanan düzenlemeler doğrultusunda hazırlanmıştır. Türkiye Yüzme Federasyonu tarafından yapılabilecek güncellemeler nedeniyle sporcuların katılacağı müsabakanın güncel reglâmanının ayrıca kontrol edilmesini öneriyoruz.
